ANNE VANSCHOTHORST - DE POËTE VAN DE HARPMUZIEK

"The harp is my heart. And  yet I have become a composer. Creating something new is my passion and makes my heart and soul dance. I feel more and more like a sculptor in an atelier, than an a performer who needs a stage. This is why I am searching for new methods to share my music with my audience.”

 

 

"Ik ben me meer componist gaan voelen dan harpist." 
Harpist, componist en muziekproducent Anne Vanschothorst (42) bewandelt niet de geëffende paden die de doorsnee musicus volgt. De dochter van de Drentse harpbouwer Jan Nijp is wel klaar met optredens voor volle zalen en concentreert zich in haar studio in Den Haag op het componeren, spelen en opnemen van harpmuziek. Vanschothorst componeert en produceert niet alleen haar eigen muziek, ze is ook haar eigen manager. De eigenzinnige harpiste heeft bewust de weg van zelfstandigheid gekozen en opereert vanuit een zelfgekozen isolement. Ze wil zich nadrukkelijk niet afficheren als publieksharpist, vaak eigendom van of gepushed door media, recensenten of TV-zenders, waar ze regelmatig moet komen opdraven om haar muziek te verkopen. Ze legt uit: “Ik heb ontdekt dat ik me meer componist ben gaan voelen dan harpist. Ik werk het liefst vanuit mijn eigen studio, dat is veilig en vertrouwd. Ik heb niet meer zo'n behoefte aan optredens in grote zalen en publieks- en persadoratie. Sommige harpisten zijn vroeg als talent doorgebroken en worden gekoesterd door de pers. Die zijn er met name door de media uitgetild, dat werkt mee aan hun imago en bepaalt waar ze mogen spelen. Daar bouwen ze hun naamsbekendheid mee op. Maar alleen de allerbesten kunnen van optredens leven, dat zijn er maar een handjevol. De meeste harpisten zijn gewoon broodspelers. Ze moeten het hebben van hun CD-verkoop, en het spelen op begrafenissen en bruiloften en partijen, waar ze achtergrondmuziek mogen spelen. Misschien wat gechargeerd, maar ze moeten wel bijklussen of harplessen geven op een muziekschool om rond te komen. Ik wil niet de druk hebben van CD’s moeten verkopen. Een harpist verkoopt zijn CD’s eigenlijk alleen maar bij optredens, maar die paar CD’s die je verkoopt daar hoef ik het niet om te doen. Ik verdien meer met licenties verkopen van mijn muziekopnamen aan agencies of filmmakers, die een werk van me willen kopen. Ik vind het ook lastig om op TV te komen, ik hoef niet zonodig in beeld. Ik ben ook mijn eigen manager."

 

Minimalistische muziek voor harp vanuit improvisatie en intuïtie  
Anne Vanschothorst  componeert minimalistische muziek voor harp. Ze werkt voornamelijk vanuit improvisatie en intuïtie. Ze werkt vooral samen met kunstenaars uit andere disciplines, zoals dichters, filmmakers, theatermakers, multimedia-artiesten en andere musici (Saskia Laroo, trompet; Arthur Bont, percussie; Ernst Stolz, viola da gamba; Thijs de Melker, arrangeur; Jan Willem Troost, cello; Michael Moore, clarinet;  Sven Figee, hammond orgel; Jasper Somsen, double bass; Bob van Luijt, basgitaar; Rebecca Sier, singer/songwriter). Vanschothorst produceert in eigen beheer CD's en DVD's voor HSM, haar eigen label( Harp and Soul Music). Anne: "Ik maak vooral muziek voor documentaires. Mijn laatste documentaire was voor 'Levende Rivier', van filmmaker Ruben Smit. Maar ik heb ook muziek gemaakt voor documentaires van Discovery Channel, Animal Planet en voor Gucci."  

 

"Ik probeer mijn muziek zo te maken, dat je tussen de noten door kunt lopen." 
Anne: “Mijn werk kan worden  getypeerd als intuïtieve, emotionele muziek, met invloeden van Arvo Pärt en Erik Satie. De emotie is belangrijk. Als ik intermenselijk contact gehad heb, dat mij geraakt heeft, dan vertaalt zich dat in mijn muziek. Ik beeldhouw en stoei met noten. Ik streef er ook altijd naar dat de klank van mijn linkerhand er niet een beetje bij hangt, maar dat de vingers ook goed werk leveren; dat de link- en rechterhand qua klankkleur in balans zijn. Het zit hem vooral in de ruimtelijkheid, dus hoe ik van de ene noot naar de andere noot ga. Ik probeer de muziek zo te maken dat je tussen de noten door kunt lopen, als componist, maar ook als luisteraar." 

 

Landscape music
“Als een beeldhouwer modelleer ik geluiden en zet ze om naar fimbeelden met de gedachte de luisteraar te ontroeren. Ik maak een soort landschapsmuziek, ingetogen en verstilde muziek (Harp en Soulscapes), die de interne en externe landschappen waar we ons in begeven, weerspiegelt. Een innerlijk landschap is mijn eigen belevingswereld. Dat kan ook een fantasie-landschap zijn als ik aan het improviseren ben. Dan waan je je soms in een andere wereld, alsof ik aan het zweven ben. Je bent een beetje van de wereld, als in een soort trance. Ik vind het heel fijn dat ik in mijn eigen studio, mijn eigen ruimte bezig kan zijn. Ik mis het podium helemaal niet, dat is iets waar ik eigenlijk zo’n beetje afscheid van heb genomen. Ik treed ook bijna nooit meer op, alleen als het echt moet."

 

"Toen ik voor het eerst achter de harp ging zitten, was het een soort omhelzing."
Het verhaal van Anne Vanschothorst is onalledaags. Ze groeide op met artistiek bloed (haar moeder is beeldhouwer, haar vader docent middelbare school en bouwt harpen voor zijn hobby). Ze bracht haar jeugd door in Emmen, omringd door veengebieden, heide, bossen en hunebedden. Daar waar de Neanderthalers in de prehistorie hun vuurstenen voorwerpen bewerkten, moet Anne het ruim 5000 jaar later met een houten blokfluit doen op de plaatselijke muziekschool. Vanaf haar 7e kreeg ze gedurende twee jaar blokfluitles en leerde de eerste noten spelen. Maar Anne was geen blokfluitaanbidder. Bovendien werd het instrument niet als volwaardig gezien. Na twee jaar mocht ze op een open dag andere instrumenten uitproberen, o.a. de viool, maar ook dat vond ze niks. “Er kwam echt niks uit. Het kraste maar wat.” Vervolgens werd ze geraakt door een meisje dat de harp bespeelde. “Ik was betoverd door de klank en dacht: dat is mooi!" Het was liefde op het eerste gehoor. “Toen ik voor de eerste keer achter een harp zat, voelde het als een omhelzing. Ik werd verliefd op de klank. Ik wilde meer dan alleen maar blokfluit. Daar was ik wel op uitgekeken. Ik was op zoek naar een instrument dat solistisch was, waarbij je gewoon een baspartij hebt aan de linkerhand, die er toe doet, en een rechterhand die melodie speelt. Maar ik wist niet dat de harp bestond. Uiteindelijk heb ik zes jaar op de muziekschool in Emmen harples gehad.”

 

'Still Life' - de eerste compositie, geschreven voor fluit en harp   
Op haar 15e componeert Anne Vanschothorst haar eerste muziekstuk, Still Life. De muziek is oorspronkelijk voor fluit en harp geschreven en is tevens gearrangeerd voor harp-solo. Het werk is te horen geweest bij Radio Monalisa en het NCRV-radioprogramma voor klassieke muziek Amaroso. Terugblikkend doet Anne er niet gewichtig over: "Ach, ik speelde stukjes van een Franse componist die geschreven waren voor harp, alleen het derde stuk vond ik nooit leuk. Dat beviel mij niet. Toen dacht ik: dan maak ik gewoon zelf een nieuwe derde stuk erbij, dat is Still Life geworden. Het echte componeren kwam vele jaren later pas.“ Rond haar 18e waren haar plannen duidelijk, het studietraject werd ingezet. Anne zou naar het conservatorium in Enschede gaan om haar muzikale talenten te ontwikkelen. Ze schreef zich in voor de vooropleiding, waar ze een aantal lessen volgde, totdat er bij haar een chronische spierziekte werd geconstateerd, Anne: “Ik heb fibromyalgie, een hele grillige spierziekte. Op een gegeven moment is het heel lastig om je spieren aan te spannen; je verzuurt heel snel, dat is heel erg irritant natuurlijk; buiten het feit dat het veel pijn doet, verlies je ook spierkracht. De ene dag gaat het beter dan de andere. Ik werd er op een gegeven moment erg ongelukkig van. Ik kreeg veel fysieke klachten. En ik ben nogal een streber, als ik iets doe, wil ik de beste zijn. Maar uiteindelijk ben ik niet naar het conservatorium gegaan. De lessen in de vooropleiding gingen me te zwaar af en bovendien was het van Emmen naar  Enschede ook nog een heel eind reizen."

 

 

Anne raakte 15 jaarlang geen harp aan: "Ik had geen identiteit meer." 
Er volgde een pauze in het harpspelen. Vijftien jaarlang raakte Anne geen harp aan. Pas in 2006 kwam de ommekeer. Het was haar man Pjotr, ondernemer en  amateur-trompettist, die haar aanraadde de harp  weer te gaan bespelen. Anne deed het en voelde zich geleidelijk aan weer gelukkiger. “Op mijn 32e ben ik weer naar de harp teruggekeerd. Jarenlang was mijn enige zingeving ziekzijn. Ik had mijn identiteit niet meer. Gelukkig heeft mijn man me weer op het spoor van de harp  gezet, mijn eerste muzikale liefde.”

 

De wederopstanding in 2006 - A Bird came Flying  
De wederopstanding kwam in 2006 met A Bird came Flying, een stuk dat ze maakte geïnspireerd op het gedicht van Ida Gerhardt ' "Er kwam een vogel gevlogen." De muziek heeft ze tijdens een uitvoering in een kerk in Den Haag ter plekke geïmproviseerd bij een vogelpreek van Franciscus van Assisi.  Anne: "Het ging over de natuur, meer in het bijzonder over zijn vogelpreek. Ik kreeg een soort psalmachtig gedicht als basis. Ik had al een paar noten op papier gezet, wat muzikale schetsen, naar aanleiding van het gedicht van Ida Gerhardt. Toen heb ik het ter plekke spontaan gespeeld. Het is een belangrijk stuk geworden, waar ik veel reacties op heb gekregen, met name van filmmakers en multi media-kunstenaars. Toen bedacht ik dat ik weleens iets met toegepaste muziek zou kunnen gaan doen. Voor films, documentaires, podiumkunsten, bijvoorbeeld voor een bepaalde choreografie. Dat heeft gewerkt."  

 

"Ik moet de vrijheid hebben om de baas te zijn over mijn eigen noten."
"A Bird came Flying" is een keerpunt geworden in mijn carrière; belissend voor de latere keuzes die ik gemaakt heb. Het heeft de ruimte gecreëerd, die ik nodig had om mijn muziek te laten versmelten met andere kunstvormen. Tot dan toe had ik altijd gedacht dat ik op een podium moest staan en muziek van anderen moest spelen, maar ik ontdekte dat ik improvisatievaardigheden had. Het improviseren is eigenlijk uit nood geboren. Ik wilde de bladmuziek altijd goed uitvoeren en alle noten tot het einde toe goed spelen, maar ik had wel het idee dat het niet was wat ik wilde. Op een gegeven moment had ik tijdens het spelen een blackout. Ik wist niet meer wat ik aan het doen was. Toen ben ik gaan improviseren. Dat bleek een prima oplossing. Je kunt wel stoppen en in paniek brullen van: ik weet het niet meer, maar dat doe je natuurlijk niet. Toen realiseerde ik me dat ik niet zo geschikt ben om letterlijk muziek van anderen te spelen. Ik moet de vrijheid hebben om de baas te zijn over mijn eigen noten. Dan kan het ook nooit fout gaan.”

 

"Ik had een haat-liefdeverhouding met het instrument."
Mede door haar spierziekte, moest Anne altijd een soort gevecht aangaan met de harp. "Ik had een haat-liefdeverhouding met het instrument. Het was soms wel vechten, maar dat hoort er ook een beetje bij. Dat vind ik ook wel leuk hoor. Dat houdt het spannend. Maar ik heb uiteindelijk mjin draai gevonden. Het harpspelen is voor mij wel noodzakelijk, want ik ben niet zo makkelijk met gevoelens uiten. Ik ben nogal introvert. Dan is het heel fijn dat ik alles wat ik meemaak gewoon in die harp kan stoppen. Het is een soort uitlaatklep." 

 

'Aarden' - Een  meditatief muziekstuk met natuurgeluiden 
In 2007 maakte Anne de CD Aarden, een stuk met meditatieve muziek voor harp solo en natuurgeluiden.  "Ik werd geïntrigeerd door allerlei natuurgeluiden, die ik op internet vond. Zoals een onweersbui, vogelgeluiden, stromend water en het tikken van de regen." Anne heeft een absoluut gehoor. In de geluiden van de natuur, die ze scherp in zich opneemt,  hoort ze muzikale klanken.  "De geluiden in de natuur inspireren mij erg. Ook het ritselen en ruisen van bewegende bladeren vind ik interessant. Als ik met audio-opnames bezig ben, merk ik wel dat ik een goed gehoor heb voor hoe iets geplaatst is. Als je naar een orkest zit te luisteren, hoor ik hoe het opgenomen is en bij een singer/songwriter hoor ik wel waar die mijnheer of mevrouw zit met zijn gitaar, dan kan ik wel de ruimtelijkheid horen." 

 
'harPoetry' - Gesproken gedichten geombineerd met harpmuziek 
 

 

'Ek Het Gedink' - Gedicht van de Zuid-Afrikaanse dichteres Ingrid Jonker, op harpmuziek. 
De Zuid-Afrikaanse dichteres Ingrid Jonker 
In 2011 bracht Anne Vanschothorst  de EP uit "I am with the poet." Dat is geen CD geworden, maar alleen digitaal werk, op internet geplaatst. Anne werkt veel met dichters, ze creëert muziek en geluiden bij gedichten onder de noemer "harPoetry." Gesproken poëzie gecombineerd met harpmuziek. Anne: "Dat heeft geen commercieel oogmerk, dat is gewoon pure liefde, ik zoek meer een plek op internet waar ik de muziek kan delen. Het is een allergaartje van muziek en poezie. Ik componeer ook harpmuziek die ik
samenvoeg met Afrikaanse poëzie. Zo heb ik muziek gemaakt bij een interessant gedicht van de Zuid-Afrikaanse dichteres Ingrid Jonker, "Ek Het Gedink." Ik heb aan het gesproken woord van Ingrid Jonker pure harpmuziek toegevoegd. Het Afrikaans is een prachtige taal. Het klinkt verschrikkelijk mooi. Het is een poëtische taal, het meandert. Het is  zoekender, voorzichtiger en omschrijvender dan het Nederlands. Het ontroert natuurlijk ook doordat je je eigen taal erin hoort. Dat raakt heel erg. De poezie van Ingrid Jonker is natuurlijk ook erg zwaarmoedig, dat hakt er wel in. Dat gaat door merg en been. Maar ik vind het wel heel mooi.  Ik heb ook een gedicht van de Nederlandse dichteres Danielle Danker naar het Afrikaans laten vertalen door Ilna Stander, dat is een prachtige vertaling geworden."  

 

 

 

Beautiful World - Maatschappelijk bewogen CD 
In 2017 brengt Anne Vanschothorst in kleine oplage de CD 'Beautiful World' uit (HSM Harp & Soul Music), bedoeld voor pers en een paar liefhebbers. De digitale versie wordt alleen op internet gezet. Hiervoor werkt zij samen met Jan Willem Troost (cello) en Rebecca Sier (zang, teksten).  Anne is erg enthousiast over het nieuwe project: "Het wordt een klassieke, meditatieve CD, met jazzy invloeden. Jan Willem Troost heeft een prachtige cello en is heel creatief en intuïtief. Hij improviseert erg mooi en komt met waanzinnige ideeën. Rebecca Sier is een singer/songerwriter die improviserend teksten verzint. Zij gaat dan over mijn muziek heen. De titel 'Beautiful World' is ironisch bedoeld. We leven in een mooie wereld met allerlei prachtige dingen, maar de wereld is niet alleen maar mooi. Het gaat  ook over de ellende en de armoede die in de wereld bestaan, bijvoorbeeld over de vluchtelingenproblematiek en je heil ergens anders zoeken. Het wordt een maatschappelijk bewogen CD. Mijn vorige CD, 'Ek is Eik' ging over de natuur, dit project gaat meer over de emotionele pijn die je meekrijgt via TV en Facebook bijvoorbeeld, over de enorme wanhoop die in de wereld bestaat."  

 

 

De harp als verzamelobject 
Anne Vanschothorst heeft in totaal zes harpen in bezit, allemaal even bijzonder en verschillend qua vorm, aantal snaren en snaarsterkte. ”Mijn eerste harp was van een harpbouwer uit Pieterburen, Mark Lester. Dat was een handgemaakt model, dat ik kreeg toen ik 9 was. Mijn tweede harp was er een gebouwd door mijn vader. Hij heeft een kleine harp voor me gemaakt met halve toonsystemen. Verder heb ik een authentieke pedaalharp, een bijna 200 jaar oude Érard, Grecian style met beeldhouwwerk en een moderne pedaalharp met 47 snaren van Lyon en Healey. Dan heb ik nog een Sanderson and Taylor-harpje, een Engelse harp, met 31 snaren, uit 1974, een vintage-harp. En ik heb drie harpen van mijn vader: een guitig troubadour-harpje met 27 snaren, mijn werkharp met 32 snaren en een elegant model met 34 snaren. Dan heb ik nog een harp van het merk Grosjean, die ter restauratie bij mijn vader staat, een enkelvoudige pedaalharp uit de tijd van Érard.       

 

 

"Ik heb altijd een liefde voor vinyl-platen gehad, ik heb al mijn CD's eruit geknikkerd."
De muziek reist met Anne Vanschothorst mee door de tijd. Zonder harp, zonder muziek, valt voor haar niet te leven. Het adagium van Nietsche,  "Life would be a mistake without music," heeft ze in haar geheugen geschroefd.  In de muziek is Anne moderniste en traditionaliste tegelijk. Met haar man Pjotr filmt ze met geavanceerde drones, ze fotografeert en ontwerpt haar eigen site met de nieuwste technieken ("ik zit soms de hele dag te embedden") en ze leeft ook een beetje "In the Cloud" ("ik zit soms tijden te dagdromen"). Maar ze wil geen gedigitaliseerde wereldburger zijn. "Ik heb pas sinds een paar weken een mobiele telefoon. Vroeger deed ik alles per houtje-touwtje. Met rooksignalen of met de postduif," zegt ze lachend.  Anne koestert de romantiek van het verleden. "Ik houd wel van tradities. Ik ben ook weer begonnen met LP's te kopen op vinyl, ik heb al mijn CD's eruit geknikkerd. Ik heb altijd een liefde voor vinyl gehad. Ik bedacht me dat het wel leuk zou zijn om alles wat ik op CD had op vinyl te kopen. Ik heb ook zo'n ouderwetse grammofoon aangeschaft, met een naald en alles. Je zet een plaat op, gaat rustig luisteren  je neemt er even de tijd voor, je luistert bewuster." En dan, bijna verontschuldigend, voegt ze eraan toe: "Het is wel  heel niche” eigenlijk." 

 

 

Voor meer informatie over Anne Vanschothorst bezoek de volgende website:
http://www.harpandsoul.com/